پروتز پا ابزاری پیشرفته در مهندسی ارتوپدی است که جایگزین بخش ازدسترفته اندام تحتانی میشود. این وسیله به افرادی که به دلیل حوادث، بیماریهای عروقی، دیابت یا نقصهای مادرزادی دچار قطع عضو شدهاند کمک میکند تا ایستادن، حفظ تعادل و راه رفتن مستقل را دوباره به دست آورند. هدف اصلی از طراحی این تجهیزات، بازگرداندن تواناییهای حرکتی فرد و تعدیل فشارهای وارد بر سایر مفاصل بدن است.
در ادامه مشخصات فنی، روشهای ساخت، معیارهای انتخاب قطعات، زمانبندی قالبگیری و عوامل موثر بر قیمت اجزای مصنوعی اندام تحتانی طور کامل بررسی میشود؛ همچنین بهترین کلینیک ساخت پروتز پا در تهران را نیز معرفی میکنیم.
پروتز پا مصنوعی
پروتز پا مصنوعی وسیلهای پزشکی و توانبخشی است که به عنوان جایگزین اندام تحتانی از دسترفته عمل میکند و به فردی که پای خود را در اثر حادثه, بیماری, اعتیاد یا… از دست داده امکان میدهد توانایی ایستادن، راه رفتن و انجام فعالیتهای روزمره را دوباره به دست آورد. این وسیله با طراحیهای مختلف میتواند علاوه بر بهبود عملکرد حرکتی، به تعادل بدن، افزایش استقلال فردی، کاهش فشار به سایر اندامها و حتی بهبود اعتماد به نفس و کیفیت زندگی کمک کند.
زعفرانیه، خیابان میرزایی؛ تقاطع خیابان امانی، درمانگاه زعفرانیه
پروتز پا مصنوعی در تهران
پروتز پا مصنوعی ابزاری جایگزین برای جبران نقص اندام تحتانی است که بر اساس آناتومی بدن فرد تنظیم میشود. این وسیله به گونهای طراحی میشود که وزن بدن را تحمل کند و نیروهای وارده از سوی زمین را هنگام گام برداشتن منتقل، جذب یا بازتوزیع نماید. عملکرد صحیح پروتز پا مصنوعی وابسته به انطباق دقیق سوکت با بخش باقیمانده از عضو قطعشده است.
تولید و ساخت پروتز پا مصنوعی مستلزم استفاده از متریال سبک، باکیفیت و مستحکم مانند فیبر کربن، آلومینیوم هوافضایی، تیتانیوم و سیلیکونهای پزشکی است. این مواد باعث میشوند تا وزن کلی عضو مصنوعی کاهش یافته و دوام آن در برابر فشارهای روزمره افزایش یابد. لاینرهای ژلی و سیلیکونی نیز فشار وارده بر استامپ (قسمتی از اندام که پس از قطع عضو باقی میماند) را تعدیل کرده و از پوست محافظت میکنند؛ هرچند تعریق داخل سوکت(محفظه متصل به پای فرد) یک واکنش طبیعی بدن بوده و مدیریت آن نیازمند بهداشت روزانه است.
طراحی پروتز پا بر اساس میزان تحرک فرد به دستههای مختلفی تقسیم میشود. برخی مدلها برای فعالیتهای ساده خانگی و پیادهرویهای کوتاه مناسب هستند و برخی دیگر برای دویدن، ورزش و حرکت روی سطوح ناهموار تنظیم میشوند. انتخاب دقیق مدل، تاثیر مستقیمی بر بهبود کیفیت زندگی بیمار و بازگشت او به فعالیتهای شغلی دارد.
بهترین مرکز ساخت پروتز پا مصنوعی در تهران
کلینیک ارتو زعفرانیه با بهرهگیری از تجهیزات اسکن سهبعدی، معاینات بیومکانیک و متخصصان ارتوپدی فنی، خدمات معاینه و ساخت تجهیزات اندام تحتانی را در تهران با بالاترین کیفیت ارائه میدهد. در کلینیک ارتو زعفرانیه تمام مراحل سنجش، قالبگیری و تنظیمات قطعات با بالاترین دقت توسط متخصصان و دستگاه های پیشرفته صورت میگیرد.
زعفرانیه، خیابان میرزایی؛ تقاطع خیابان امانی، درمانگاه زعفرانیه
کلینیک ارتو زعفرانیه با در نظر گرفتن ویژگیهای آناتومیک هر مراجعهکننده، قطعات مدولار را از برندهای معتبر بینالمللی انتخاب کرده و سوکتهای اختصاصی را بر اساس فرم استامپ تولید میکند. ارزیابیهای دقیق پداروگرافی و ساخت آسترهای متناسب، باعث میشود تا بیمار انطباق بهتری را در محل تماس با پروتز تجربه کنند.
علاوه بر ساخت، خدمات پشتیبانی، تنظیمات دورهای و تعویض قطعات مصرفی نیز در کلینیک ارتو زعفرانیه صورت میپذیرد. مراجعان میتوانند پیش از هرگونه اقدام، از مشاوره تخصصی کارشناسان این مرکز جهت آگاهی از نوع قطعات مناسب و فرآیند ساخت بهرهمند شوند.
- آدرس مرکز ساخت پروتز پا زعفرانیه : زعفرانیه-میدان اعجازی-خیابان میرزایی-تقاطع خیابان امانی -درمانگاه زعفرانیه-کلینیک ارتز و پروتز زعفرانیه
- شماره تماس : ۰۹۹۱۲۳۵۳۶۸۴- ۰۲۱۲۶۷۰۶۰۸۳
ساخت پروتز پا
خدمات ساخت پروتز پا شامل یک زنجیره تخصصی از معاینات بالینی، قالبگیری، تولید سوکت و تنظیمات حرکتی قطعات مدولار است. در مرحله اول، متخصص ارتوپدی فنی وضعیت استامپ (بخش باقیمانده پا)، کیفیت پوست، دامنه حرکتی مفاصل بالای قطع عضو و میزان نیروی عضلانی فرد را ارزیابی میکند. بر اساس این ارزیابی اولیه، اجزای مختلف وسیله و الگوی ساخت آن تعیین میشود؛ که در تحقیقات علمی هم نشان داده شده است که تناسب سوکت با وضعیت فرد از مهمترین عوامل موفقیت اجرای پروتز پا است
Prosthetic socket fit is an important element associated with successful ambulation and use of a prosthesis
تناسب سوکت پروتز یکی از عوامل مهم مرتبط با راه رفتن موفق و استفاده از پروتز است
به دلیل اهمیت بالای انطباق سوکت، مرحله بعدی شامل قالبگیری دقیق یا اسکن سهبعدی از استامپ است. با استفاده از باندهای گچی یا اسکنرهای دیجیتالی، ابعاد دقیق استامپ ثبت شده و سوکت آزمایشی (شفاف) تولید میشود. سوکت آزمایشی به متخصص اجازه میدهد نقاط پرفشار و کمفشار را حین گام برداشتن بیمار مشاهده کرده و اصلاحات لازم را قبل از تولید سوکت نهایی انجام دهد.
پیشنهاد مشاهده : اسکن کف پا در تهران
مراحل بعدی شامل انتخاب و مونتاژ قطعات مدولار (زانو، پایلون، پنجه)، تنظیمات تراز ایستا و پویا و در نهایت تحویل ابزار نهایی است. سوکت نهایی متناسب با وزن، شرایط استامپ و سطح فعالیت فرد میتواند از جنس کامپوزیت کربن، رزینهای صنعتی یا سایر پلیمرهای سبک ساخته شود.
مراحل ساخت پروتز پا در کلینیک زعفرانیه:
۱. ارزیابی و قالبگیری :
- بررسی دقیق اندازهها، شکل و آناتومی ساق باقیمانده (Stump).
- قالبگیری از اندام باقیمانده با گچ مخصوص یا اسکن سهبعدی (۳D Scanning) برای ایجاد یک کپی دقیق.
۲. تغییر مدل و اصلاح :
بر روی مدل گچی یا فایل دیجیتال، تغییرات لازم برای توزیع مناسب فشار و حذف نقاط حساس انجام میشود. این مرحله برای جلوگیری از زخم و ایجاد حداکثر راحتی بیمار حیاتی است.
۳. ساخت سوکت آزمایشی :
یک سوکت شفاف و موقت از جنس پلاستیک گرمادیده (اغلب پلیپروپیلن) بر اساس مدل اصلاحشده ساخته میشود. این سوکت امکان مشاهده و ارزیابی دقیق نحوه قرارگیری stump را فراهم میکند.
۴. تست و تطبیق:
سوکت آزمایشی روی بیمار پوشیده و از نظر تناسب، توزیع فشار و راحتی بررسی میشود. تراز (Alignment) پروتز انجام میشود تا مطمئن شوند پای مصنوعی در موقعیت صحیح نسبت به بدن قرار گرفته و راه رفتن طبیعی باشد.
۵. ساخت سوکت نهایی :
پس از رفع تمامی مشکلات در سوکت آزمایشی، سوکت نهایی از جنس مواد مستحکمتر (مانند کربن کامپوزیت) ساخته میشود.
۶. مونتاژ اجزای پروتز :
سوکت نهایی به اجزای انتخابشده (مفصل زانو، مچ پا و پای مصنوعی) متصل و مونتاژ میشود.
۷. تحویل پروتز نهایی :
پروتز کامل شده به بیمار تحویل داده میشود و تنظیمات نهایی و آموزش نحوه استفاده و نگهداری به بیمار ارائه میگردد. به دلیل تغییر احتمالی حجم stump در هفتهها و ماههای اولیه، جلسات پیگیری برای تنظیمات مجدد پروتز ضروری است.
قیمت پروتز پا
قیمت پروتز پا یک هزینه ثابت نیست و بر اساس عوامل مختلفی تعیین میشود. مهمترین عوامل تعیینکننده شامل سطح قطع عضو، جنس قطعات (استیل، تیتانیوم یا فیبر کربن)، نوع پنجه، نوع مفصل زانو و هزینه آسترهای سیلیکونی است.
قطعات وارداتی بر اساس برقراری استانداردهای بینالمللی و نوسانات ارز قیمتگذاری میشوند. اگرچه انتخاب قطعات باکیفیت هزینه اولیه را افزایش میدهد، اما دوام بسیار بیشتری دارد و تعمیر قطعات آن نیز کمتر است. همچنین تغییر حجم استامپ در ماههای اول امری طبیعی بوده و ممکن است فارغ از کیفیت قطعات، نیازمند اصلاح سوکت باشد.
برآورد کلی هزینهها (بر اساس تاریخ مرداد ۱۴۰۵):
- پروتز انگشت و مچ پا: از ۱۰ تا ۹۰ میلیون تومان (بر اساس تعداد انگشتان و نوع سیلیکون).
- پروتز زیر زانو پایه: از ۴۰ تا ۷۰ میلیون تومان.
- پروتز زیر زانو پیشرفته (با لاینر سیلیکونی و پنجه کربنی): از ۸۰ تا ۱۹۰ میلیون تومان.
- پروتز بالای زانو مکانیکی: از ۹۰ تا ۱۶۰ میلیون تومان.
- پروتز بالای زانو پیشرفته (با زانوی هیدرولیک و پنجه کربنی): از ۱۹۰ تا ۳۵۰ میلیون تومان.
خرید پروتز پا
فرآیند تهیه و خرید پروتز پا نیازمند ارزیابی و ساخت تخصصی است و امکان تهیه آن به صورت یک ابزار پیشساخته آماده از فروشگاهها وجود ندارد. سوکت پروتز باید دقیقا بر اساس ابعاد استامپ فرد قالبگیری و ساخته شود. استفاده از سوکتهای دستدوم به هیچ عنوان توصیه نمیشود، زیرا عدم انطباق آن میتواند آسیبهای جدی به پوست و بافت نرم وارد کند.
در فرآیند خرید و ساخت پروتز پا در کلینیک ارتوزعفرانیه، مراجعان میتوانند با دریافت پیشفاکتور و مدارک پزشکی معتبر از کلینیک، از تعهدات بیمههای پایه و تکمیلی خود استفاده کنند. برخی شرکتهای بیمه براساس تعهدات خود و مدارک شورای پزشکی، بخشی از هزینههای ساخت وسایل ارتوپدی را جبران میکنند. میزان پوشش بیمه تکمیلی نیز به سقف تعهدات قرارداد فرد بستگی دارد.
مراحل سفارش ساخت پروتز در ارتوزعفرانیه:
- ارزیابی بالینی و مشاوره: مراجعه به کلینیک جهت معاینه استامپ و تعیین نوع قطعات.
- صدور پیشفاکتور: دریافت برآورد هزینهها جهت ارائه به شرکتهای بیمه در صورت ضرورت.
- قالبگیری و ساخت سوکت: طی کردن مراحل قالبگیری، تست سوکت آزمایشی و مونتاژ قطعات.
- تحویل و آموزش: دریافت وسیله نهایی و طی کردن جلسات آموزش اولیه راه رفتن.
- ارائه مدارک به بیمه: تحویل فاکتور رسمی کلینیک به سازمان بیمهگر جهت دریافت سهم بیمه.
نحوه انتخاب بهترین پروتز پا
انتخاب پروتز مناسب مستلزم بررسی همزمان خصوصیات آناتومیک استامپ، سلامت پوست، دامنه حرکتی مفاصل، قدرت عضلانی، سلامت پای مقابل، بیماریهای زمینهای و اهداف حرکتی فرد است. ارزیابی سطح عملکردی بیمار به پزشک و متخصص ارتوپدی فنی کمک میکند تا مناسبترین قطعات را پیشنهاد دهند.
نحوه انتخاب پروتز پا مصنوعی مناسب بیمار:
- بررسی سطح و علت قطع عضو (مثلاً دیابتی، تروماتیک، عروقی)
- بررسی وضعیت سلامت عمومی بیمار (توانایی فیزیکی، بیماریهای زمینهای)
- بررسی شرایط stump (ساق باقیمانده): طول، شکل، بافت پوست، وجود اسکار
- بررسی دامنه حرکتی مفاصل باقیمانده (به ویژه مفصل زانو و لگن)
- تعیین اهداف و سطح فعالیت و سبک زندگی بیمار (مثلاً غیرفعال، پیادهروی سبک، فعال، بسیار فعال و ورزشی)
- انتخاب نوع سوکت (مهمترین بخش پروتز که مستقیماً با ساق باقیمانده در تماس است.)
- انتخاب نوع مفصل (Joint):برای پروتز زیر زانو: نیاز به مفصل مچ پا است. و برای پروتز بالای زانو: نیاز به مفصل زانو و مفصل مچ پا است.
- انتخاب نوع پای مصنوعی
- توجه به سیستم تعلیق (Suspension): روشی که پروتز را به اندام باقیمانده متصل و نگه میدارد.
جدول گروه قطعات پیشنهادی بر اساس سطح فعالیت فرد را نشان میهد:
| سطح فعالیت و عملکرد | ویژگیهای حرکتی فرد | قطعات پنجه مورد بررسی | مفصل زانو (در قطع بالای زانو) | نوع سوکت و تعلیق |
| فعالیت محدود در منزل | حرکت در مسافتهای کوتاه و سطوح صاف | پنجه ثابت (SACH) یا تکمحوره ساده | مکانیکی ساده با قفل دستی یا چرخوزنهای | سوکت ساختاری با بند کمکی یا قفل پینی |
| رفتوآمد شهری محدود | عبور از موانع شهری، پله و سطوح ناهموار کم | پنجه چندمحوره یا کربنی پایه | مکانیکی بادوام، پنوماتیکی یا هیدرولیکی | سوکت کربنی با لاینر سیلیکونی و قفل شاتل |
| فعالیت شهری و کاری بالا | پیادهروی طولانی، تغییر سرعت حرکت | پنجه کربنی با بازگشت انرژی | هیدرولیکی یا ریزپردازندهای پیشرفته | سوکت کربنی با سیستم ساکشن یا وکیوم |
| فعالیتهای ورزشی و پرفشار | دویدن، ورزشهای تخصصی و کار فیزیکی سنگین | پنجه کربنی مخصوص دویدن (تیغهای) | هیدرولیکی پیشرفته یا ریزپردازندهای ورزشی | سوکت کربنی سفارشی با بالاترین چسبندگی |
انواع پروتز پا بر اساس سطح قطع عضو
محل قطع عضو اصلیترین عاملی است که ساختار و قطعات مورد استفاده در عضو مصنوعی را تعیین میکند. در این بخش، پنج سطح شایع از قطع اندام تحتانی که در خدمات ارتوپدی فنی مورد بررسی قرار میگیرند را بررسی میکنیم
در قطع عضوهای پایینتر، حفظ مفاصل طبیعی بدن مانند زانو یا مچ باعث میشود که فرد هنگام راه رفتن انرژی کمتری مصرف کند. در مقابل، در قطع عضوهای بالاتر، بازسازی حرکت مفصل زانو یا لگن نیازمند قطعات مکانیکی یا الکترونیکی پیشرفته است تا ثبات فرد هنگام گام برداشتن حفظ شود.
پروتز پا زیر زانو
پروتز پا زیر زانو برای افرادی ساخته میشود که قطع عضو آنها در ناحیه ساق پا انجام شده و مفصل زانو سالم باقی مانده است. ساختار این ابزار شامل سوکت ساق، آستر سیلیکونی، پایلون و پنجه است. به دلیل حفظ مفصل زانوی طبیعی، کنترل اندام هنگام راه رفتن آسانتر بوده و مصرف انرژی فرد نسبت به سطوح بالاتر کمتر است
پروتز پا بالای زانو
در پروتز پا بالای زانو، علاوه بر مچ و پنجه، مفصل زانو نیز باید به صورت مصنوعی جایگزین شود. این مدل شامل سوکت ران، مفصل زانوی مکانیکی، هیدرولیکی یا ریزپردازندهای، لوله رابط و پنجه است. انتخاب مفصل زانوی مناسب و تنظیم تراز آن تاثیر زیادی در حفظ تعادل و حرکت طبیعی بیمار دارد.
پروتز مچ پا
قطع عضو در سطح مچ پا، که آمپوتاسیون سایم (Syme) یکی از انواع خاص آن به شمار میرود، بخش عمده استخوان ساق را حفظ میکند. در صورت حفظ پد پاشنه و سلامت بافت، پروتز مچ پا امکان تحمل وزن از انتهای استامپ را فراهم میکند و راه رفتن نسبتا طبیعی را برای فرد به همراه دارد.
پروتز انگشت
قطع یک یا چند انگشت پا میتواند توزیع فشار در کف پا را تغییر دهد. این پروتزها عموما از جنس سیلیکونهای انعطافپذیر و همرنگ پوست ساخته میشوند. پروتز انگشت علاوه بر پر کردن فضای خالی داخل کفش و بازسازی ظاهر پا، در برخی موارد به توزیع یکنواختتر فشار هنگام راه رفتن کمک میکند.
پروتز لگن
در قطع عضوهای بسیار بالا مانند قطع در سطح مفصل ران (Hip Disarticulation) یا لگن، وسیله مصنوعی شامل یک سوکت سبدیشکل دور لگن است که مفاصل مصنوعی لگن، زانو و مچ را به یکدیگر متصل میکند. ساخت این مدل مستلزم ارزیابیهای دقیق بیومکانیکی برای ایجاد ثبات هنگام راه رفتن است.
انواع پروتز پا بر اساس عملکرد
از جمله انواع پای مصنوعی که در کلینیک زعفرانیه ساخته میشود می توان به این موارد اشاره کرد:
پروتز پا ساده
پای مصنوعی ساده، که اغلب به عنوان پای SACH (Solid Ankle Cushioned Heel) شناخته میشود، یک طراحی پایه و مقرونبهصرفه است که از یک هسته داخلی جامد (معمولاً چوب یا پلیمر) و یک پوشش خارجی از جنس فوم نرم تشکیل شده است. این پای مصنوعی فاقد مفصل متحرک در مچ پا است و به جای آن، عملکرد ضربهگیری و حرکت را از طریق تغییر شکل کنترلشده فوم در ناحیه پاشنه و پنجه شبیهسازی میکند.
این نوع پروتز عمدتاً برای افراد غیرفعال یا کمتحرک، مانند سالمندان، افرادی که دارای مشکلات عروقی هستند، یا کسانی که در محیطهای داخلی و روی سطوح هموار راه میروند، مناسب است. همچنین بهعنوان یک پروتز موقت در دوران ابتدایی توانبخشی یا برای کسانی که بودجه محدودی دارند، کاربرد دارد. دلیل اصلی انتخاب این پروتز، سبکی، دوام، هزینه پایین و نیاز به حداقل نگهداری است. اگرچه انعطافپذیری و عملکرد آن در سطوح ناهموار یا برای فعالیتهای پویا محدودتر است.
پروتز پا هوشمند
پروتز پای هوشمند نوعی پروتز پیشرفته است که با استفاده از حسگرها، ریزپردازندهها و سیستمهای کنترل الکترونیکی طراحی میشود تا حرکت طبیعیتری شبیه پای واقعی ایجاد کند. این پروتز میتواند سرعت راه رفتن، زاویه مفصل و فشار واردشده را بهطور لحظهای تنظیم کرده و باعث افزایش تعادل، کاهش خستگی و بهبود کیفیت حرکت شود.
پروتزهای هوشمند بیشتر برای افرادی مناسباند که به دلیل قطع عضو در ناحیه زیر یا بالای زانو نیاز به عملکرد پیشرفتهتری دارند، همچنین برای کسانی که فعالیت روزمره بالایی دارند، شاغل هستند یا میخواهند در محیطهای متنوع (مانند پله، سطح ناهموار یا شیبدار) حرکت کنند، بسیار کاربردی است.
اجزای تشکیل دهنده پروتز پا
- سوکت (Socket): بخشی که اندام باقیمانده (استامپ) را در بر میگیرد و مهمترین بخش پروتز است.
- سیستم تعلیق (Suspension System): وسیله یا مکانیزمی که پروتز را محکم روی استامپ نگه میدارد (مانند بند، پین مکشی، یا رابط سیلیکونی).
- پایلون (Pylon): میله یا ستون داخلی که ساختار اصلی پروتز را تشکیل داده و وزن بدن را منتقل میکند.
- مفاصل (Joints): در صورت لزوم، شامل مفصل زانو (برای پروتزهای بالای زانو) و مفصل مچ پا.
- پای مصنوعی (Prosthetic Foot): بخش انتهایی که عملکرد پای طبیعی را شبیه سازی میکند.
- پوشش زیبایی (Cosmetic Cover): پوششی از جنس فوم یا سیلیکون که روی ساختار پروتز را میپوشاند و ظاهری طبیعی به آن میبخشد.
مواد سازنده پروتز: از سیلیکون نرم تا کربن مستحکم
مواد به کار رفته در پروتز، نقش تعیینکنندهای در راحتی کاربر دارند. برای قسمت سوکت (همان بخشی که به اندام قطع شده متصل میشود)، از مواد نرم و سیلیکونی مانند پای مصنوعی ژلهای (سیلیکونی) برای توزیع یکنواخت فشار و جلوگیری از زخم استفاده میشود. قیمت ژل پای مصنوعی بسته به کیفیت و برند آن متغیر است. در بخشهای ساختاری نیز، علاوه بر کربن پیشرفته، از ترکیبات پلیمری و پای مصنوعی پلاستیکی با استحکام بالا نیز بسته به نیاز بیمار استفاده میگردد.
آیا با پروتز پا میتوان دوباره راه رفت؟
بله، اکثر افراد دارای قطع عضو میتوانند با تمرینات منظم و استفاده از پروتز مناسب به راه رفتن پایه و مستقل بازگردند. با این حال، میزان استقلال حرکتی و کیفیت گام برداشتن در همه افراد یکسان نیست و به سطح قطع عضو، سلامت عمومی، قدرت عضلات، کیفیت فیت سوکت و انگیزه فرد بستگی دارد. طبق یک تحقیق معتبر که در ادامه بخشی از آن آورده شده است استفاده کنندگان از پروتز پا تا حد زیادی توانایی خود را در فعالیتها افزایش میدهند:
“Subjects had a significant reduction in falls, spent less time sitting, and increased their activity level.”
«شرکتکنندگان کاهش معناداری در زمینخوردن داشتند، زمان کمتری را نشسته بودند و سطح فعالیتشان افزایش یافت.»
نتایج فوق مربوط به یک مطالعه بالینی روی ۵۰ فرد دارای قطع عضو یکطرفه بالای زانو با تحرک محدود است که تاثیر استفاده از مفاصل زانوی ریزپردازندهای را در مقایسه با مفاصل غیرریزپردازندهای بررسی کرده است. این یافتهها نشان میدهد که نوع قطعات انتخابی متناسب با شرایط فرد، میتواند پایداری حرکت را بهبود بخشد.
بازنویسی الگوی راه رفتن مستلزم شرکت در جلسات فیزیوتراپی و تمرینات بازتوانی است. فیزیوتراپیست و متخصص ارتوپدی فنی به بیمار آموزش میدهند که چگونه وزن خود را روی پای مصنوعی منتقل کرده و تعادل بدن را در حالت ایستاده و حرکت حفظ نماید.
عوامل موثر در بازگشت به راه رفتن:
- طول و شکل استامپ: اهرم مناسبی برای هدایت پروتز ایجاد میکند.
- قدرت عضلات ران و لگن: حرکت ساق و حفظ تعادل تنه را کنترل میکند.
- انطباق سوکت: از بروز درد هنگام تکیه زدن بر پروتز جلوگیری مینماید.
- تمرینات منظم بازتوانی: الگوی صحیح گام برداشتن را تقویت میکند.
چه زمانی بعد از قطع عضو میتوان پروتز گرفت؟
زمان آغاز فرآیند فیتینگ پروتز برای همه افراد یکسان نیست و بستگی به آمادگی بالینی استامپ دارد. شرط اصلی آغاز قالبگیری، ترميم کامل زخم جراحی، کشیده شدن بخیهها، عدم وجود عفونت و کاهش نسبی تورم است. در بسیاری از موارد این آمادگی بین ۷ تا ۱۰ هفته پس از جراحی حاصل میشود، اما در صورت وجود دیابت یا تأخیر در ترمیم، ممکن است بیشتر طول بکشد.
شکل و حجم استامپ طی ۶ تا ۱۸ ماه پس از عمل جراحی شامل تغییرات تدریجی میشود. به همین دلیل، در ماههای نخست ممکن است از سوکت موقت یا آمادهسازی استفاده شود تا حجم استامپ تثبیت گردد و سپس سوکت نهایی ساخته شود. روشهای فشردهسازی مانند استفاده از جورابهای انقباضی یا بانداژ مخصوص باید طبق دستور تیم درمان انجام گیرد.
جدول مراحل آمادگی بالینی تا دریافت سوکت نهایی:
| مرحله درمانی | وضعیت بیمار | اقدامات ارتوپدی و توانبخشی |
| مرحله ۱: ترميم زخم | وجود بخیهها و التهاب اولیه | مراقبت از زخم، کنترل درد و جلوگیری از انقباض مفصلی |
| مرحله ۲: کاهش ادم | بهبود پوست و کاهش تورم | استفاده از جوراب فشردهکننده طبق نظر متخصص |
| مرحله ۳: ارزیابی آمادگی | تثبیت نسبی حجم استامپ | اسکن سهبعدی، قالبگیری و تولید سوکت موقت |
| مرحله ۴: آموزش و تثبیت | راه رفتن با سوکت اول | تمرین گام برداشتن و تثبیت نهایی حجم استامپ (۶ تا ۱۸ ماه) |
| مرحله ۵: سوکت نهایی | ثبات کامل ابعاد استامپ | ساخت سوکت نهایی از جنس فیبر کربن |
نحوه نگهداری و مراقبت از پروتز پا
رعایت نکات بهداشتی و نگهداری از تجهیزات باعث افزایش طول عمر قطعات و جلوگیری از آسیبهای پوستی میشود. دستورالعملهای مراقبت زیر باید به صورت روزانه انجام گیرند:
- شستشوی لاینر: آستر سیلیکونی را هر روز مطابق دستورالعمل پزشک متخصص با آب ولرم و صابون ملایم بشویید و بگذارید در هوای آزاد خشک شود.
- پاکسازی سوکت: جدار داخلی سوکت را روزانه با دستمال مرطوب پاک کرده و از تجمع گرد و غبار جلوگیری کنید.
- بررسی روزانه پوست: پوست استامپ را پس از درآوردن پروتز بررسی کنید؛ قرمزی ماندگار بیش از ۲۰ دقیقه، تاول یا زخم نیازمند پیگیری است.
- محافظت در برابر آب: از قرار دادن قطعات غیرضدآب در معرض رطوبت و آب خودداری کنید.
- استفاده از جوراب استامپ: تنها در صورت آموزش و توصیه متخصص ارتوپدی فنی جهت تنظیم تغییرات جزیی حجم استفاده شود.
علائم هشدار جهت مراجعه زودهنگام به کلینیک:
- احساس درد جدید یا رو به افزایش هنگام گام برداشتن.
- ایجاد زخم، تاول یا قرمزی مداوم روی پوست استامپ.
- احساس لقی یا تغییر تعادل هنگام ایستادن.
- شنیده شدن صدای غیرعادی یا شل شدن پیچها و اتصالات مکانیکی.
نتیجه و جمع بندی
پروتز پا ابزاری بسیار مفید برای بازگرداندن توانایی حرکت و استقلال فردی به افراد دچار قطع عضو است. موفقیت در استفاده از این وسیله وابسته به سه عامل اصلی شامل ارزیابی دقیق بالینی، ساخت سوکت متناسب و انجام تمرینات بازتوانی منظم است.
طی کردن صحیح مراحل ترمیم، استفاده از تکنولوژیهای اسکن سهبعدی و انتخاب قطعات متناسب با سطح فعالیت، کیفیت راه رفتن فرد را بهبود میبخشد. شما میتوانید با مراجعه به کلینیک تخصصی ارتو زعفرانیه مطمئن شوید تمام مراحل ارزیابی، ساخت و پشتیبانی زیر نظر متخصصان ارتوپدی فنی انجام میگیرد.
بدون دیدگاه