پروتز پا بالای زانو

تفاوت پروتز پا بالای زانو با پروتز پا زیر زانو چیست؟

حفظ مفصل زانو در قطع عضو زیر زانو، یک مزیت بزرگ و تعیین‌کننده است که منجر به عملکرد بهتر، حرکت طبیعی‌تر، مصرف انرژی کمتر و کیفیت زندگی بالاتر می‌شود. در مقابل، پروتز بالای زانو به دلیل نیاز به جایگزینی یک مفصل حیاتی (زانو)، از نظر فنی پیچیده‌تر و از نظر کاربردی سخت‌تر است. انتخاب و تنظیم دقیق مفصل زانو در پروتزهای بالای زانو، کلید موفقیت در راه‌افتادن کاربر محسوب می‌شود. تفاوتهای اصلی این دو نوع پروتز در موارد زیر است:

۱. سطح قطع عضو و آناتومی:

• پروتز زیر زانو: قطع عضو در زیر زانو رخ داده است. زانوی کاربر سالم و کامل باقی می‌ماند.
• پروتز بالای زانو: قطع عضو در بالای زانو رخ داده است. کل مفصل زانو (و گاهی بخشی از ران) از دست رفته است.

۲. اجزا و پیچیدگی طراحی:

• پروتز زیر زانو: شامل سوکت، میله (پایون) و پای مصنوعی است. نیازی به مفصل زانوی مکانیکی ندارد، زیرا زانوی طبیعی کاربر کنترل حرکت را بر عهده دارد.
• پروتز بالای زانو: علاوه بر اجزای فوق، حتماً مفصل زانوی مکانیکی، هیدرولیکی یا هوشمند دارد. این مفصل باید ثبات در ایستادن و کنترل در راه رفتن را شبیه‌سازی کند، بنابراین طراحی آن به مراتب پیچیده‌تر و فنی‌تر است.

۳. عملکرد و مصرف انرژی:

• پروتز زیر زانو: به دلیل حفظ کنترل عصبی-عضلانی بر زانو، راه رفتن با آن طبیعی‌تر، پایدارتر و با مصرف انرژی کمتر است. کاربر می‌تواند به راحتی زانو را خم و راست کند.
• پروتز بالای زانو: از دست دادن زانو باعث می‌شود کنترل حرکت عمدتاً از مفاصل لگن و باقیمانده ران انجام شود. راه رفتن با آن مصرف انرژی بیشتری دارد (تا ۶۰-۱۰۰٪ بیشتر از حالت عادی) و یادگیری الگوی حرکتی جدید دشوارتر است. خطر زمین خوردن نیز بیشتر است.

۴. توانبخشی و کنترل پروتز:

• پروتز زیر زانو: دوره توانبخشی معمولاً کوتاه‌تر و ساده‌تر است. کاربر سریع‌تر به پروتز عادت می‌کند.
• پروتز بالای زانو: توانبخشی طولانی‌تر، سخت‌تر و نیازمند آموزش‌های تخصصی برای کنترل مفصل زانو و حفظ تعادل است. قدرت عضلات لگن و مرکز بدن نقش حیاتی دارد.

۵. وزن و راحتی:

• پروتز زیر زانو: معمولاً سبک‌تر است و سوکت آن اغلب راحت‌تر تحمل می‌شود.
• پروتز بالای زانو: به دلیل وجود مفصل اضافه، سنگین‌تر است. سیستم تعلیق باید وزن بیشتری را تحمل کند و مدیریت آن چالش‌برانگیزتر است.